Źródła prawa
Źródła prawa administracyjnego - mamy głównie na myśli strukturę normy prawnej,
która składa się na prawo administracyjne. Po ustaleniu struktury aktów stanowienia
prawa tj. wszystkich aktów normatywnych z dziedziny o którą nam chodzi możemy
przejść do treści normy. Treść normy decyduje o wyższości normy prawa od innej
lub niższości. Struktura aktów normatywnych w Polsce jest hierarchiczna, dotyczy
to również norm prawa administracyjnego. Rozdział 3 konstytucji "Źródła prawa"
art. 87 powołuje źródła prawa powszechnie obowiązującego; art. 93 wprowadza
kategorię prawa wewnętrznie obowiązującego.
Źródła prawa powszechnie obowiązującego dzielimy na: a) źródła prawa obowiązującego powszechnie na obszarze całej Rzeczypospolitej; b) źródła prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów które je wydało (np. prawo miejscowe).
Konstytucja posiada szczególną moc prawną. Ustawy konstytucyjne znajdują się na tym samym poziomie hierarchicznym co konstytucja. Z punktu widzenia treści ustawa konstytucyjna posiada mniejszą wagę niż konstytucja. Szczególna moc prawna konstytucji polega na tym, że żaden akt niższego rzędu nie powinien być z konstytucją sprzeczny i powinien być zgodny. Konstytucja różni się od innych aktów normatywnych i jest to akt prawny o bardzo dużym stopniu ogólności i w konsekwencji konieczne jest wydawanie ustaw jako aktów konkretyzujących konstytucje. Administracja podporządkowana jest legalizmowi a nie konstytucji. 17.10.1997 - uchwalenie konstytucji w Polsce. Istnienie systemu kontroli konstytucji.
Zasada zgodności aktu niższego rzędu z zgodnością z konstytucją jako aktu nadrzędnego.
Ustawa konstytucyjna reguluje pewną część ustroju państwa a konstytucja reguluje cały ustrój państwa, tzn. reguluje kwestie dotyczące podmiotów władzy czyli suwerena, a w dalszej kolejności sposób w jaki wykonuje on swoją władzę. Suweren to jest podmiot władzy najwyższej (tj. naród). Konstytucja musi określić jaką on władzę wykonuje, tj. system władzy publicznej. Konstytucja reguluje w każdym wypadku pozycję ustrojową jednostki w szczególności wobec władzy publicznej ale także wobec siebie. Władza publiczna posiada władztwo, konstytucja określa jak należy chronić jednostkę przed władztwem. Administracja posiada także władztwo, posiada możliwość narzucenia swojej woli. Konstytucja reguluje także ustrój gospodarczy. Konstytucja jest uchwalana w specjalnej procedurze i może się wcześniej odbyć referendum konstytucyjne. Trybunał konstytucyjny sprawdza zgodność z konstytucją.
Ustawa jest drugim aktem w hierarchii, podporządkowana jest konstytucji, czyli nie może być z nią sprzeczna i jest z nią zgodna. Ustawa jest aktem o ogromnej doniosłości, jest bardzo ważnym aktem normatywnym. W odniesieniu do ustawy wyróżnia się dwie zasady: 1) zasada nadrzędności ustawy; 2) zasada wyłączności ustawy.
Zasada nadrzędności ustawy oznacza to, że to jest akt zajmujący po konstytucji najważniejsze miejsce i z faktu tego wypływa tzw. zasada legalizmu, tj. że wszystkie akty podstawowe muszą być zgodne i nie mogą być sprzeczne. Zasada legalizmu ma duże znaczenie w działaniu administracji, ponieważ działania administracji podporządkowane są ustawie. To oznacza, że administracja nie mogłaby stosować konstytucji bezpośrednio. Administracja może działać tylko na podstawie ustawy i tak jak ustawa to przewiduje i nie może podejmować żadnych działań nie umocowanych w ustawie. Zasada ta wiąże organ administracji po to, aby zagwarantować wolność, ochronę podmiotom podporządkowanym administracji. Są pewne zagadnienia, które można tylko regulować ustawą, nie można posłużyć się innym aktem niż ustawa.
Do materii ustawowych zaliczamy zagadnienia: a) uregulowanie aparatu w państwie, tzn. nie tylko powołać odpowiednie instytucje władzy ale także wyznaczyć kompetencje władz b) unormowanie pozycji ustrojowej jednostki, czyli prawa i obowiązki jednostki.
Ustawa jest aktem parlamentarnym, ponieważ przeważnie wszystkie ustawy są uchwalane w parlamencie. Ustawa jest aktem suwerena, ponieważ suweren wybiera parlament i co cztery lata może wpływać na jego skład. Parlament wykonuje władzę suwerena. Ustawa uchwalana jest w specjalnej procedurze, musi być zawsze publikowana, ustawa niepublikowana nie ma mocy prawnej.
Ratyfikowane umowy międzynarodowe - Ratyfikacji dokonuje prezydent i mogą być dwojakiego rodzaju: - za zgodą ustawy; - bez zgody ustawy, wynika to z przedmiotu umowy.
Międzynarodowe umowy są ratyfikowane tylko wtedy, gdy wcześniej sejm wyraził na to zgodę w ustawie. Kwestie przedmiotu umowy kiedy to sejm musi wyrazić zgodę na ratyfikację, dotyczy to: a) pokoju, sojuszy, układów politycznych czy wojskowych; b) wolności praw lub obowiązków obywatelskich określonych w konstytucji; c) członkostwa Rzeczypospolitej w organizacjach międzynarodowych; d) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym; e) spraw uregulowanych w ustawie lub w których konstytucja wymaga ustawy.
Jeżeli umowa była ratyfikowana za zgodą sejmu w formie ustawy i jeżeli jest kolizja między umową a ustawą, to pierwszeństwo posiada umowa. Ponieważ sejm wyraził zgodę na tą umowę poprzez ustawę. Jeżeli nastąpiła ratyfikacja bez uprzedniej zgody sejmu to umowa pierwszeństwa nie posiada tylko ustawa.
Rozporządzenie - jest to akt wykonawczy do ustawy. Art. 92 konstytucji – rozporządzenie może być wydane przez organ określony na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. W ustawie musi być zawarte upoważnienie wydania rozporządzenia, w upoważnieniu muszą być wytyczne dotyczące treści rozporządzenia. Konstytucja zakazuje tzw. subdelegacji, tj. organ upoważniony przekazuje innemu organowi upoważnienie. Każde rozporządzenie musi się powoływać na upoważnienie zawarte w ustawie. Rozporządzenie musi być szczegółowe na tyle aby się mieściło w ramach ustawy, nie wykluczało ustawy i nie zmieniało jej. Rozporządzenie jest całkowicie podporządkowane ustawie. Jeżeli ustawa jest odwołana, to także rozporządzenie jest odwołane, które na jej podstawie było wydane. Rozporządzenie dla swojej ważności musi być opublikowane. Konstytucja nakłada publikacje aktów normatywnych wiążąc z tym ich wejście w życie.
Akty prawa wewnętrznego - Do aktów prawa wewnętrznego zaliczamy: 1) uchwały rady ministrów; 2) zarządzenia rady ministrów i ministrów. Akty te obowiązują tylko jednostkę organizacyjną podległą organowi wydającego te akty. Zarządzenia mogą być wydawane na podstawie ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Zarówno uchwały jak i zarządzenia podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.
Źródła prawa powszechnie obowiązującego dzielimy na: a) źródła prawa obowiązującego powszechnie na obszarze całej Rzeczypospolitej; b) źródła prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów które je wydało (np. prawo miejscowe).
Konstytucja posiada szczególną moc prawną. Ustawy konstytucyjne znajdują się na tym samym poziomie hierarchicznym co konstytucja. Z punktu widzenia treści ustawa konstytucyjna posiada mniejszą wagę niż konstytucja. Szczególna moc prawna konstytucji polega na tym, że żaden akt niższego rzędu nie powinien być z konstytucją sprzeczny i powinien być zgodny. Konstytucja różni się od innych aktów normatywnych i jest to akt prawny o bardzo dużym stopniu ogólności i w konsekwencji konieczne jest wydawanie ustaw jako aktów konkretyzujących konstytucje. Administracja podporządkowana jest legalizmowi a nie konstytucji. 17.10.1997 - uchwalenie konstytucji w Polsce. Istnienie systemu kontroli konstytucji.
Zasada zgodności aktu niższego rzędu z zgodnością z konstytucją jako aktu nadrzędnego.
Ustawa konstytucyjna reguluje pewną część ustroju państwa a konstytucja reguluje cały ustrój państwa, tzn. reguluje kwestie dotyczące podmiotów władzy czyli suwerena, a w dalszej kolejności sposób w jaki wykonuje on swoją władzę. Suweren to jest podmiot władzy najwyższej (tj. naród). Konstytucja musi określić jaką on władzę wykonuje, tj. system władzy publicznej. Konstytucja reguluje w każdym wypadku pozycję ustrojową jednostki w szczególności wobec władzy publicznej ale także wobec siebie. Władza publiczna posiada władztwo, konstytucja określa jak należy chronić jednostkę przed władztwem. Administracja posiada także władztwo, posiada możliwość narzucenia swojej woli. Konstytucja reguluje także ustrój gospodarczy. Konstytucja jest uchwalana w specjalnej procedurze i może się wcześniej odbyć referendum konstytucyjne. Trybunał konstytucyjny sprawdza zgodność z konstytucją.
Ustawa jest drugim aktem w hierarchii, podporządkowana jest konstytucji, czyli nie może być z nią sprzeczna i jest z nią zgodna. Ustawa jest aktem o ogromnej doniosłości, jest bardzo ważnym aktem normatywnym. W odniesieniu do ustawy wyróżnia się dwie zasady: 1) zasada nadrzędności ustawy; 2) zasada wyłączności ustawy.
Zasada nadrzędności ustawy oznacza to, że to jest akt zajmujący po konstytucji najważniejsze miejsce i z faktu tego wypływa tzw. zasada legalizmu, tj. że wszystkie akty podstawowe muszą być zgodne i nie mogą być sprzeczne. Zasada legalizmu ma duże znaczenie w działaniu administracji, ponieważ działania administracji podporządkowane są ustawie. To oznacza, że administracja nie mogłaby stosować konstytucji bezpośrednio. Administracja może działać tylko na podstawie ustawy i tak jak ustawa to przewiduje i nie może podejmować żadnych działań nie umocowanych w ustawie. Zasada ta wiąże organ administracji po to, aby zagwarantować wolność, ochronę podmiotom podporządkowanym administracji. Są pewne zagadnienia, które można tylko regulować ustawą, nie można posłużyć się innym aktem niż ustawa.
Do materii ustawowych zaliczamy zagadnienia: a) uregulowanie aparatu w państwie, tzn. nie tylko powołać odpowiednie instytucje władzy ale także wyznaczyć kompetencje władz b) unormowanie pozycji ustrojowej jednostki, czyli prawa i obowiązki jednostki.
Ustawa jest aktem parlamentarnym, ponieważ przeważnie wszystkie ustawy są uchwalane w parlamencie. Ustawa jest aktem suwerena, ponieważ suweren wybiera parlament i co cztery lata może wpływać na jego skład. Parlament wykonuje władzę suwerena. Ustawa uchwalana jest w specjalnej procedurze, musi być zawsze publikowana, ustawa niepublikowana nie ma mocy prawnej.
Ratyfikowane umowy międzynarodowe - Ratyfikacji dokonuje prezydent i mogą być dwojakiego rodzaju: - za zgodą ustawy; - bez zgody ustawy, wynika to z przedmiotu umowy.
Międzynarodowe umowy są ratyfikowane tylko wtedy, gdy wcześniej sejm wyraził na to zgodę w ustawie. Kwestie przedmiotu umowy kiedy to sejm musi wyrazić zgodę na ratyfikację, dotyczy to: a) pokoju, sojuszy, układów politycznych czy wojskowych; b) wolności praw lub obowiązków obywatelskich określonych w konstytucji; c) członkostwa Rzeczypospolitej w organizacjach międzynarodowych; d) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym; e) spraw uregulowanych w ustawie lub w których konstytucja wymaga ustawy.
Jeżeli umowa była ratyfikowana za zgodą sejmu w formie ustawy i jeżeli jest kolizja między umową a ustawą, to pierwszeństwo posiada umowa. Ponieważ sejm wyraził zgodę na tą umowę poprzez ustawę. Jeżeli nastąpiła ratyfikacja bez uprzedniej zgody sejmu to umowa pierwszeństwa nie posiada tylko ustawa.
Rozporządzenie - jest to akt wykonawczy do ustawy. Art. 92 konstytucji – rozporządzenie może być wydane przez organ określony na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. W ustawie musi być zawarte upoważnienie wydania rozporządzenia, w upoważnieniu muszą być wytyczne dotyczące treści rozporządzenia. Konstytucja zakazuje tzw. subdelegacji, tj. organ upoważniony przekazuje innemu organowi upoważnienie. Każde rozporządzenie musi się powoływać na upoważnienie zawarte w ustawie. Rozporządzenie musi być szczegółowe na tyle aby się mieściło w ramach ustawy, nie wykluczało ustawy i nie zmieniało jej. Rozporządzenie jest całkowicie podporządkowane ustawie. Jeżeli ustawa jest odwołana, to także rozporządzenie jest odwołane, które na jej podstawie było wydane. Rozporządzenie dla swojej ważności musi być opublikowane. Konstytucja nakłada publikacje aktów normatywnych wiążąc z tym ich wejście w życie.
Akty prawa wewnętrznego - Do aktów prawa wewnętrznego zaliczamy: 1) uchwały rady ministrów; 2) zarządzenia rady ministrów i ministrów. Akty te obowiązują tylko jednostkę organizacyjną podległą organowi wydającego te akty. Zarządzenia mogą być wydawane na podstawie ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Zarówno uchwały jak i zarządzenia podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.
W kategorii: Prawo