Genetyka - słownik

Genetyka - nauka zajmująca się dziedzicznością i zmiennością organizmów żywych.
Zmienność - występowanie różnic między osobnikami (indywidualna) albo między populacjami należącymi do tego samego gatunku (międzypopulacyjna).
Klonowanie - powielanie fragmentów DNA, które dają się wyizolować tylko w bardzo małych ilościach.
Dziedziczenie - proces przekazywania cech.
Dziedziczność - zdolność organizmu do przekazywania cech.
Gen - jest odcinkiem DNA zawierającym w sobie informacje o kolejności reszt aminokwasowych w pojedynczym łańcuchu polipeptydowym albo nukleotydów w rRNA czy tRNA. Może on być zlokalizowany w chromosomie lub cytoplaźmie.
Allel - jest jednym z wariantów jednego genu warunkującym przeciwstawność danej cechy lub cech. Allele jednego genu oznacza się zawsze jako różne postacie jednej litery.
Zygota - zapłodniona komórka jajowa po połączeniu z plemnikiem. Jest diploidalna (2n)
Diploidalność- posiadanie podwójnego genomu (2n).
Haploidalność - posiadanie pojedynczego genomu (n).
Fenotyp - ogół cech morfologicznych, fizjologicznych i biochemicznych osobnika ujawniające się na zewnątrz., np. grupa krwi AB. Cechy fenotypowe powstają na skutek działania różnych genów i środowiska zewnętrznego.
Genotyp - ogół cech danego osobnika, warunkuje on fenotyp. Genotypy dwóch, nawet bardzo odmiennych osobników jednego gatunku są znacznie bardziej do siebie podobne niż osobnika innego gatunku.
Genom - podstawowy komplet informacji genetycznej. Praktycznie to haploidalny zespół chromosomów, czyli n.
Locus - lokalizacja genu w chromosomie.
Homozygota - osobnik posiadający jednakowe allele danego genu w chromosomach homologicznych. Wytwarzają one zawsze gamety jednakowego typu.
Homozygota dominująca - komórka lub osobnik, którego oba allele danego genu są dominujące (AA).
Homozygota recesywna - komórka lub osobnik, którego oba allele są recesywne (np. aa).
Heterozygota - osobnik posiadający różne allele danego genu w chromosomach homologicznych. Wytwarzają one gamety zróżnicowane pod względem składu genetycznego.
Hemizygota - osobnik posiadający w komórkach somatycznych tylko jeden allel danego genu. Najczęściej odnosi się to do genów zawartych w chromosomie chromosomie.
Allel dominujący - taki, który ujawnia się w heterozygocie.
Allel recesywny - występuje tylko w stanie homozygotycznym.
Dominacja zupełna - uwidacznia się w heterozygotach, jeśli z dwóch różnych alleli danego genu jeden maskuje obecność drugiego. Przykładowo, jeśli A oznacza allel czerwonej barwu kwiatów (dominujący), natomiast a oznacza alllel barwy białej (recesywny), to heterozygota Aa wykształci kwiaty czerwone.
Dominacja niezupełna - uwidacznia się w heterozygotach, jeśli allel dominujący A nie maskuje całkowicie obecności allelu recesywnego a . Przykładowo heterozygota Aa ma różowe kwiaty, homozygota AA - czerwone, aa- białe.
Kodominacja (współdominowanie) - uwidacznia się w heterozygotach. Sytuacja, gdy w fenotypie osobnika otrzymuje się "mieszaninę" składającą się zarówno zarówno cechy determinowanej przez IA i przez IB. W tym przypadku heterozygota IAIB maiłaby biało-czerwone kwiaty.
Kariotyp - obraz zespołu chromosomów, obejmujący ich liczbę i charakterystyczny wygląd, w metafazie.