Gady
Błony płodowe. We wczesnej embriogenezie na powierzchni kuli żółtka jaj tworzy się tzw. tarcza zarodkowa. Nad nią zamyka się owodnia - pierwsza błona płodowa. Jej rola - otaczanie zarodka płynem owodniowym, w którym zarodek bezproblemowo się rozwija. Powierzchniowa warstwa komórek obrasta żółtko i owodnię, tworząc drugą błonę płodową - kosmówkę. Jej rola - ogólna osłona zarodka i pośrednictwo w wymianie niektórych substancji. Pomiędzy te dwie błony wciska się trzecia - omocznia. W jej przestrzeni gromadzone są uboczne produkty metabolizmu, głównie kwas moczowy.
Serce. Komora dzieli się na dwie części, co widać wyraźnie, jednak większość gadów współczesnych ma niecałkowitą przegrodę międzykomorową. Jedynie krokodyle mają komorę rozdzieloną zupełnie.
Układ krwionośny. Układ jest dwuobiegowy, wyraźnie pochodzenie od płazów. Krew utlenowaną w naczyniach włosowatych wraca do serca żyłami płucnymi, uchodzącymi do lewego przedsionka. Z niego krew dostaje się przez lewy otwór przedsionkowo-komorowy do lewej części komory. Jej skurcz wypycha krew do prawej i lewej aorty. Krew wraca do serca żyłami głównymi oraz żyłą wątrobową. Naczynia te uchodzą do zatoki żylnej, stamtąd do prawej części komory. Jej skurcz wtłacza krew odtlenowaną do tętnic płucnych prowadzących do płuc.
Płuca. Skóra gadów nie nadaje się do wymiany gazowej stąd konieczność powiększenia jej powierzchni oraz usprawnienie mechaniki przewietrzania płuc. Wewnętrzna architektura płuc ulega rozbudowie, wyżej uorganizowne gady mają płuca podzielone na gąbczaste komory pęcherzykowe, dlatego ich płuca nazywamy pęcherzykowatymi.
Oddychanie. Skurcze specjalnych mięśni oddechowych oraz sprężystość szkieletu klatki piersiowej powodują rytmiczne zasysanie i wyciskanie powietrza w płucach. Mechanizm sprawniejszy niż u płazów.
Wydalanie. Wytwarzany w nerkach mocz dostaje się do moczowodu wtórnego powstającego z uchyłka kloaki. U żółwi i jaszczurek końcowy odcinek moczowodu przekształca się w pęcherz moczowy. Nerki nie są zdolne do wytworzenia moczu stężonego a jedynie przefitrowują krew w kłębuszkach nerwowych. Mocz (zawierający kwas moczowy) jest silnie rozcieńczony i taki dociera do kloaki. Kwas moczowy jest mało toksyczny i słabo rozpuszczalny w wodzie. Resorpcja jonów przez ściany pęcherza i kloaki powoduje, iż woda migruje do krwiobiegu a stężenie kwasu moczowego w moczu rośnie. Po przekroczeniu wartości krytycznej mocz przybiera postać gęstej pasty. W ten sposób gady pozbywają się szkodliwych substancji prawie nie tracąc wody.
Szkielet. Czaszka jest wyższa, węższa, bardziej skostniała niż u płazów. U żółwi i krokodyli mózgoczaszka zrasta się z górną szczęką nieruchomo. Tak powstaje czaszka akinetyczna z jednym stawem - żuchwowym. Żółwie nie mają zębów tylko okrywy rogowe ("dziób"). Zęby jaszczurek, węży i krokodyli są niezróżnicowane (homodontyczne) i nie nadają się do rozdrabniania pokarmu. Czaszka gadów zestawiła się z kręgosłupem jednym kłykciem potyliczym. Pozwala to na zwiększenie ruchliwości głowy. Pierwszy kręg szyjny - dźwigacz (atlas), drugi - obrotnik (axis). Kręgosłup dzieli się na 5 odcinków: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i ogonowy.
Serce. Komora dzieli się na dwie części, co widać wyraźnie, jednak większość gadów współczesnych ma niecałkowitą przegrodę międzykomorową. Jedynie krokodyle mają komorę rozdzieloną zupełnie.
Układ krwionośny. Układ jest dwuobiegowy, wyraźnie pochodzenie od płazów. Krew utlenowaną w naczyniach włosowatych wraca do serca żyłami płucnymi, uchodzącymi do lewego przedsionka. Z niego krew dostaje się przez lewy otwór przedsionkowo-komorowy do lewej części komory. Jej skurcz wypycha krew do prawej i lewej aorty. Krew wraca do serca żyłami głównymi oraz żyłą wątrobową. Naczynia te uchodzą do zatoki żylnej, stamtąd do prawej części komory. Jej skurcz wtłacza krew odtlenowaną do tętnic płucnych prowadzących do płuc.
Płuca. Skóra gadów nie nadaje się do wymiany gazowej stąd konieczność powiększenia jej powierzchni oraz usprawnienie mechaniki przewietrzania płuc. Wewnętrzna architektura płuc ulega rozbudowie, wyżej uorganizowne gady mają płuca podzielone na gąbczaste komory pęcherzykowe, dlatego ich płuca nazywamy pęcherzykowatymi.
Oddychanie. Skurcze specjalnych mięśni oddechowych oraz sprężystość szkieletu klatki piersiowej powodują rytmiczne zasysanie i wyciskanie powietrza w płucach. Mechanizm sprawniejszy niż u płazów.
Wydalanie. Wytwarzany w nerkach mocz dostaje się do moczowodu wtórnego powstającego z uchyłka kloaki. U żółwi i jaszczurek końcowy odcinek moczowodu przekształca się w pęcherz moczowy. Nerki nie są zdolne do wytworzenia moczu stężonego a jedynie przefitrowują krew w kłębuszkach nerwowych. Mocz (zawierający kwas moczowy) jest silnie rozcieńczony i taki dociera do kloaki. Kwas moczowy jest mało toksyczny i słabo rozpuszczalny w wodzie. Resorpcja jonów przez ściany pęcherza i kloaki powoduje, iż woda migruje do krwiobiegu a stężenie kwasu moczowego w moczu rośnie. Po przekroczeniu wartości krytycznej mocz przybiera postać gęstej pasty. W ten sposób gady pozbywają się szkodliwych substancji prawie nie tracąc wody.
Szkielet. Czaszka jest wyższa, węższa, bardziej skostniała niż u płazów. U żółwi i krokodyli mózgoczaszka zrasta się z górną szczęką nieruchomo. Tak powstaje czaszka akinetyczna z jednym stawem - żuchwowym. Żółwie nie mają zębów tylko okrywy rogowe ("dziób"). Zęby jaszczurek, węży i krokodyli są niezróżnicowane (homodontyczne) i nie nadają się do rozdrabniania pokarmu. Czaszka gadów zestawiła się z kręgosłupem jednym kłykciem potyliczym. Pozwala to na zwiększenie ruchliwości głowy. Pierwszy kręg szyjny - dźwigacz (atlas), drugi - obrotnik (axis). Kręgosłup dzieli się na 5 odcinków: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i ogonowy.
W kategorii: Biologia